लहानमा सिटी स्क्यान सेवा सुरु: स्वास्थ्य सेवामा गुणात्मक फड्को, तर चुनौती यथावत

फिरोज सिद्दिकी 

लहान, वैशाख २१ गते । सिराहा जिल्लाको लहानस्थित रामकुमार उमाप्रसाद मुरारका प्रादेशिक अस्पतालमा सिटी स्क्यान (CT Scan) सेवा औपचारिक रूपमा सुरु भएको छ। अस्पताल व्यवस्थापन समिति अध्यक्ष रामनारायण मेहता र अस्पताल प्रमुख डा. रञ्जित कुमार झाद्वारा आयोजित एक कार्यक्रममा उक्त सेवा उद्घाटन गरिएको हो।

यो सेवा सञ्चालनसँगै अब सिराहा, सप्तरी र उदयपुर लगायतका जिल्लाबाट उपचारका लागि आउने बिरामीहरूलाई बाहिरी अस्पतालमा रेफर गर्नु पर्ने बाध्यता अन्त्य हुने अपेक्षा गरिएको छ। यसअघि सिटी स्क्यान अभावका कारण सामान्यदेखि जटिल अवस्थाका बिरामीहरूलाई विराटनगर, जनकपुर वा काठमाडौंसम्म पठाउनुपर्ने अवस्था थियो, जसले समय, खर्च र जोखिम तीनै बढाउने गरेको थियो।

सिटी स्क्यान सेवा सुरु हुनु यस क्षेत्रका लागि ऐतिहासिक उपलब्धिका रूपमा हेरिएको छ। स्थानीय स्तरमै आधुनिक परीक्षण सेवा उपलब्ध हुनु भनेको स्वास्थ्य सेवाको पहुँचमा मात्र होइन, गुणस्तरमा पनि उल्लेखनीय सुधारको संकेत हो। विशेषगरी दुर्घटना, मस्तिष्कसम्बन्धी समस्या, क्यान्सर, आन्तरिक चोटपटक लगायतका रोगहरूको निदान अब छिटो र प्रभावकारी रूपमा गर्न सकिनेछ।

यसले अस्पतालप्रति सेवाग्राहीको विश्वास बढाउने मात्र होइन, निजी अस्पतालतर्फको निर्भरता पनि घटाउने अपेक्षा गरिएको छ। साथै, आर्थिक रूपमा कमजोर वर्गका बिरामीहरूलाई ठूलो राहत पुग्ने देखिन्छ।

अस्पताल व्यवस्थापन समिति अध्यक्ष मेहताले अस्पताललाई यस क्षेत्रकै नमुना अस्पताल बनाउने लक्ष्य रहेको बताएका छन्। उनका अनुसार सिटी स्क्यान सेवा सुरु हुनु त्यसतर्फको महत्वपूर्ण कदम हो। तर, उनले आवश्यक जनशक्ति अभावका कारण अपेक्षित गतिमा सुधार गर्न नसकिएको गुनासो समेत गरेका छन्।

उनले ५० शैयाको अस्पताल भए पनि सेवा विस्तारको आवश्यकता अनुसार १०० शैयाको अस्पतालसरह जनशक्ति र स्रोतसाधन उपलब्ध गराउनुपर्ने आवश्यकता औंल्याए। “भौतिक संरचना र दक्ष जनशक्ति बिना गुणस्तरीय सेवा सम्भव हुँदैन,” उनले भने।

यद्यपि सिटी स्क्यान सेवा सुरु हुनु सकारात्मक पक्ष भए पनि अस्पतालले अझै धेरै चुनौतीहरू सामना गरिरहेको छ। दक्ष जनशक्ति अभाव, सीमित भौतिक संरचना, उपकरण व्यवस्थापन र सेवा विस्तारका लागि आवश्यक बजेटको कमी मुख्य समस्याका रूपमा देखिएका छन्।

 

विशेषगरी सिटी स्क्यान जस्तो संवेदनशील सेवा सञ्चालनका लागि दक्ष रेडियोलोजिस्ट, टेक्निसियन र मर्मतसम्भार टोली आवश्यक पर्छ। यस्ता जनशक्ति दीर्घकालीन रूपमा व्यवस्थापन गर्न नसके सेवा निरन्तरतामा समस्या आउन सक्ने खतरा पनि उत्तिकै छ।

लहान अस्पतालमा सिटी स्क्यान सेवा सुरु हुनु मधेश प्रदेशकै स्वास्थ्य क्षेत्रमा महत्वपूर्ण उपलब्धि हो। यदि यसलाई व्यवस्थित रूपमा सञ्चालन गर्न सकियो भने, यो अस्पताल क्षेत्रीय स्वास्थ्य केन्द्रका रूपमा विकास हुन सक्ने सम्भावना छ।

तर, सेवा सुरु गर्नु मात्रै पर्याप्त होइन त्यसको निरन्तरता, गुणस्तर र पहुँच सुनिश्चित गर्नु सरकार, अस्पताल प्रशासन र सरोकारवालाहरूको साझा जिम्मेवारी हो। सुरु भएको सिटी स्क्यान सेवा लहानका लागि मात्र होइन, आसपासका जिल्लाका हजारौं बिरामीका लागि आशाको किरण बनेको छ। अब चुनौती भनेको यस उपलब्धिलाई दीगो र प्रभावकारी बनाउनु हो।